Toen wij onze dochters Eline en Fleur verloren, stond iedereen voor ons klaar. Kaarten, bloemen, berichten en bezoekjes. Dat gaf veel steun. Maar pas later ontdekte ik wanneer je iemand die een kind heeft verloren écht kunt helpen. Dat moment is meestal niet wanneer de meeste mensen denken.
Ineens is je kind overleden. Of dat nu plotseling is of dat je wist dat dat moment zou komen, maakt eigenlijk niet zoveel uit. Je wordt geconfronteerd met een situatie die je niet wilt en die niet hoort.

Dan begint het circus. Mensen moeten worden geïnformeerd en de tamtam gaat daarna vanzelf. Binnen de kortste keren is je hele sociale netwerk en daarbuiten op de hoogte. Vanaf dat moment word je overstelpt met appjes, bloemen en kaarten.

De dag van de uitvaart is zwaar. De mensen op de condoleance en uitvaart komen natuurlijk voor de overledene, maar jij staat met je familie ook in het middelpunt. En dat voelt eigenlijk goed. Je krijgt het gevoel dat je er niet alleen voor staat. Iedereen is er voor jou en je familie.

Als je thuiskomt voel je voor het eerst de leegte. De uitspraken die je kind deed of de geluidjes die je baby maakte zijn er niet meer. Voor het eerst is de stilte oorverdovend. Toch houd de adrenaline van de afgelopen dagen je nog op de been. Je wilt verder, vooruit, en denkt: het komt wel goed.
Wanneer de wereld weer doorgaat
Na twee weken beginnen de kaarten in de kamer toch wel veel ruimte in te nemen. De bloemen die je hebt gekregen zijn inmiddels verwelkt. Appjes en bezoekjes worden minder, want mensen gaan ook weer door met hun normale leven.

Maar bij jou gebeurt juist het tegenovergestelde.

Bij jou begint het besef steeds meer te komen dat jouw leven nooit meer normaal zal zijn. Jij moet voor altijd verder zonder je kind. Achteraf denk ik dat dit het moment is waarop het echte rouwen begint. Juist dan heb je steun nodig. Alleen loopt jouw leven op dat moment niet meer gelijk met dat van de mensen om je heen.

Zelf vraag je niet snel om hulp. Vaak voel je je bezwaard. En als je het wel doet, valt het antwoord soms tegen. Tijdens de dagen rond de uitvaart zeiden mensen nog: “Als ik iets voor je kan doen, moet je het zeggen hè? Ik ben er voor je.” Dat is oprecht bedoeld. Daar twijfel ik niet aan. Maar de tijd gaat door. En als je een paar weken later belt, dan blijkt het gewone leven weer belangrijk te zijn geworden.
“Vanavond moeten we echt de logeerkamer behangen.”
Of:
“Deze week is druk op het werk. Volgende week misschien?”
Terwijl jij juist behoefte hebt aan aandacht, een gesprek of simpelweg iemand die even naast je zit.
Niemand doet iets verkeerd
Toch is dit niet raar. Het is gewoon hoe het leven werkt. De mensen die zeggen dat ze er voor je zijn, menen dat ook. Alleen gaat hun leven verder, terwijl dat van jou stil is komen te staan. Dat ligt niet aan hen. Maar het betekent wel dat je iets met die situatie moet doen.

Mijn eerste advies is daarom: accepteer dat verschil en probeer verwachtingen los te laten. Dat voorkomt teleurstellingen.
Het tweede advies: maak het bespreekbaar. Vertel je vrienden wat er in je omgaat. Leg uit dat jouw leven niet meer normaal is en dat je hun steun juist nu nodig hebt. Vaak begrijpen mensen dat veel beter dan je denkt. En als je het uitspreekt, zul je merken dat er een last van je afvalt.

En vergeet vooral niet dankbaar te zijn voor de mensen die geen uitleg nodig hebben. De mensen die vanzelf langskomen, blijven vragen hoe het gaat en blijven luisteren. Dat zijn je echte vrienden.

Wat kun je doen als iemand een kind verliest?
Als je iemand wilt steunen die een kind is kwijtgeraakt, hoef je het helemaal niet zo moeilijk te maken. De eerste twee weken gaan vaak nog redelijk. Maar daarna hebben ouders aandacht nodig. Net als iedere ouder vertellen we graag over ons kind. Ook als dat kind is overleden. Misschien schuurt dat soms een beetje, maar vragen hoe ons kind was, wat er gebeurd is of welke herinneringen we hebben, geeft ontzettend veel steun. Iedere keer dat de naam van je overleden kind wordt genoemd, leeft hij of zij weer een klein beetje voort.
Probeer vooral niet in te vullen wat iemand nodig heeft. Denk niet: “Ze zullen nu wel geen zin hebben in dat etentje.” Of: “Uit respect laten we het buurtfeest maar niet doorgaan.” Want hoe weet je dat? Misschien heeft iemand juist behoefte aan afleiding. Sterker nog: je kunt iemand daardoor het gevoel geven dat hij niet alleen zijn kind is kwijtgeraakt, maar ook nog eens leuke dingen voor anderen verpest.
Ga gewoon langs
Als ik één ding heb geleerd, dan is het dit: Zeg niet: “Als er iets is, moet je het laten weten.” Maar ga na twee weken gewoon eens langs. Onaangekondigd. Komt het niet uit, dan ga je weer naar huis. Maar ik kan je verzekeren dat een ouder die een kind verloren heeft dat enorm zal waarderen.

Luister naar wat iemand vertelt. Oordeel niet. Geef geen advies. Zoek geen oplossing. Luister gewoon. Soms is dat precies wat iemand nodig heeft. En vaak is dat meer dan genoeg.